تعريف لكنت

لكنت عارضه اي است كه معمولاً به اشتباه در ميان مردم به كليه اختلالات گفتاري اطلاق  مي شود اما در واقع لکنت بصورت مكث هاي بيجا و بيش از حد ، كشيده گوئي صداها و  كلمات ، تكرار صداها - كلمات و عبارت ، قفل شدگي يا گير در بيان يك صدا  در گفتار فرد مبتلا ديده مي شود .

مشاوره لكنت كودك

1-     1- هنگام لكنت از كودك نخواهيد آرام تر حرف بزند ، یا نفس عميق بكشد ، دو مرتبه بگويد و يا با خشونت با او رفتار نكنيد. تفكرات منفي را نيز در مورد لكنت از خود دور كنيد .

2-                  

3-     2- بايد به سوالات متعدد و مكرر كودك با مهرباني پاسخ داد و هيچگاه نبايد او را به خاطر سوالات زيادش مورد سرزنش قرار داد.

4-                

5-     3- وقتي كود ك با شما حرف مي زند با تمام دقت به حرفهايش گوش دهيد و طوري اين كار را بكنيد كه كودك بدون ترس ، همه حرفهايش را براي شما بزند . در هنگام حرف زذن كودك سعي كنيد  هيچ نشاني از ناراحتي و اضطراب در وجود شما احساس نشود.

6-                

7-     4- هيچگاه كودك را مجبور به صحبت كردن نكنيد . اين كار ترس كودك را هنگام حرف زدن بيشتر مي كند .

8-                

9-     5- به كودك اجازه دهيد حرف هايش را به طور كامل بزند و اگر وقفه اي در گفتارش به وجود آمد ( لكنت كرد ) در گفتن به او كمك نكنيد .

1       

1    ۶-برايش با صداي بلند داستان بگوئيد ( يا بخوانيد ) و بعد از او بخواهيد كه داستان را براي شما تعريف كند . البته از گفتن داستان هاي مهيج و ترسناكً خودداري كنيد .

1          

1۷  7-  سعي كنيد براي مشكلات تغذيه به او فشار نياوريد : اولاً غذاي مورد علاقه اش را تهيه كنيد تا خود كودك با ميل غذا بخورد . وقتي چيز هاي مورد علاقه اش ( مثل بستني ) را مي خورد به او مهربانانه آموزش صحيح غذا خوردن را آموزش دهيد .

1      

1    ۸- از او انتظار فراتر از توانش نداشته باشيد . اگر كودك زياد اجتماعي نيست و حتي گاهي سلام هم نمي دهد به او فشار نياوريد و با ملايمت به مرور زمان به او اينها را  آموزش دهيد .

1     ۹- هر نوع اصلاح و بهبودي در رفتارش را تشويق كنيد .

1   ۱۰- محيط اطرافش شامل اعضاي خانواده ، اقوام ، همسايگان ، مدرسه يا مهد را بصورتي تغيير دهيد كه كودك در حرف زدن و ابراز وجود و نيز برقراري ارتباط با ديگران دچار مشكل احساس نكند . بعنوان مثال در خانه بايد از تمسخر او توسط افراد خانواده بخصوص فرزندان ديگر جلو گيري كرد .

2    ۱1- در  مقابل پرخاشگري او ، با او تندي نكنيد كه احساس كند بچه بدي است .      مي توانيد در مورد رفتارش با او صحبت كنيد و راههاي صحيح را براي نشان دادن خواسته هايش به او آموزش دهيد .

2        

2    ۱۲- در هنگام نقل مكان يا هر نوع تغيير در زندگي ( مثل مدرسه رفتن ) سعي كنيد با محبت و توجه زياد به كودك ، جلوي افزايش لكنت او گرفته شود .

2        13- به كودك مسئو ليتهاي در حد توانش بدهيد و اگر انجام داد بسيار تشويقش كنيد .

26        

27   14- با مهم نشان دادن توانائي ها و بي اهميت دانستن ناتوانائي هايش ، نارواني او را كاهش دهيد . اين كار باعث ايجاد اعتماد به نفس در او ميشود .

28         

29  15-اوايل شب و قبل از خواب براي او كتابي بخوانيد يا داستاني تعريف كنيد . زمان خوابش را با جديت و اجتناب از فعاليتهاي  نا مربوط قبل از خواب كنترل كنيد . محيط آرامي براي خوابش انتخاب كرده و قبل از خواب چند دقيقه او را در آغوش بگيريد .

             16- در جلوي كودك از بكار بردن كلمه لكنت جدداً خودداري نمائيد . حتي در ديگر صحبتهاي خود نيز سعي كنيد به جاي كلمه لكنت از نارواني استفاده كنيد .

32  

17- اگر مشكل توالت رفتن دارد سعي كنيد بدون اينكه كاري كنيد كه باعث رنجش او شود و فكر كند كه به او كم علاقه شده ايد ، او را با تميز كردن محل و لباسهايش وادار كنيد .

(تهیه کننده کارشناس گفتاردرمانی: جعفر قادری واحد)

  رولر ها (Roller) در کاردرمانی بخصوص کاردرمانی کودکان  استفاده های بسیار مفیدی دارد و بسیاری از اهداف درمانی کاردرمانی در کودکان مبتلا به فلج مغزی و دیگر اختلالات یا تاخیر حرکتی و تعادلی  با استفاده از رولر ها دست یافتنی  است.

تمرینات مختلف که با رولر ها می توان انجام داد به سادگی توسط خانواده ها آموخته می شود و در صد اشتباه در آن و ضرر ناشی از انجام تمرینات غلط در آن خیلی کم است.

تهیه رولر ها از طریق  شرکت های تجهیزات توانبخشی ممکن است ولی در صورتی که خانواده ها بخواهند خودشان و یا حتی تشک دوزی های محل زندگی اشان آن را بدوزند  هزینه تمام شده برای آنها از نصف نیز کمتر خواهد شد.

رولر ها تقریبا" در همه ئ کلینیک ها و مراکز توانبخشی و کاردرمانی وجود دارد و الگو برداری از این وسایل  برای فراهم نمودنشان مطابق با سن و هیکل کودک بسیار آسان است.

تفاوت اصلی رولر ها در قطر آنها و سپس در طول آنهاست.

در کاردرمانی برای دست یابی به اهداف ذیل از رولر ها استفاده می شود:

-تقویت واکنشهای تعادلی و وستیبولار

-تقویت واکنشهای حفاظتی

-کم کردن تدریجی ترس بیش از حد نسبت به وضعیت های تعادلی مختلف که یکی از موانع بسیار مهم در راه رسیدن به مراحل بالاتر رشد روانی- حرکتی کودکان فلج مغزی است.

-تقویت عضلات خلف و قدام تنه و کمربند لگنی

- کشش عضلانی به عنوان مثال در عضلات خم کننده مفصل ران      (Hip flexor)

-آرامش بخشی (Relaxation)

-تقویت تصور بدنی (Body image)

و اهداف دیگری که ممکن است ازقلم افتاده باشد.

تصاویر بیشتری را در صفحهء ادامه مطلب یا در آلبوم  رولر ها و کاردرمانی  می توانید ببینید.

 گفتاردرمانی در کودکان فلج مغزی می تواند از مباحث جالب توجه برای دوستان گفتار درمانگرمان باشد . در بدو تاسیس مرکز وقتی یکی از گفتار درمانگران خوب همدان که البته در آن زمان هنوز تازه کار بود و تجربه چندانی نداشت برای کار به مرکز ما می آمد به او توصیه کردم که در زمینه کار با کودکان CP دانش و تجربه اش را بالا ببرد و از این نظر امتیازی نسبت به دیگر گفتاردرمانگر ها کسب نماید. و واقعا" هم به نظر من بعد از مدتی توانائی او در این زمینه نسبت به همکارانش بیشتر شد.

متاسفانه نه تنها در بین دوستان گفتاردرمانگر که حتی در بین بسیاری از درمانگران فیزیوتراپی که یکی از وظایف اصلی آنها کار با کودکان فلج مغزی است ورود در این حیطه کمی سخت است که شاید از روی بی علاقگی یا ترس از عدم موفقیت باشد و یا باز هم متاسفانه به دلیل اینکه شاید تصور می شود نسبت به درمان مشکلات دیگر در آمد کمتری دارد .

دقیقا" نمی دانم در دوران دانشجوئی گفتاردرمانی تا چه اندازه به مبحث کودکان فلج مغزی و مشکلات گفتاری آنها توجه و تاکید می شود. اما چنین به نظر می رسد که همانند فارغ التحصیلان رشته های دیگر توانبخشی نیاز به مطالعات جانبی و اضافی همراه با کار بالینی برای فارغ التحصیلان رشته گفتاردرمانی که می خواهند در این حیطه یعنی کار با کودکان CP وارد شوند وجود دارد.

تا آنجا که اینجانب جستجو کرده ام در این زمینه این  جزوه ها  به زبان فارسی وجود دارد:

۱- گفتاردرمانی در فلج مغزی - مرتضی فرازی دانشگاه علوم بهزیستی

۲-گفتاردرمانی در فلج مغزی - امیری شوکی - دانشگاه ایران

۳-درمان عصبی گفتار در فلج مغزی، ترجمه مامک جولایی و همکاران، 1369

۴- بوبات، گفتاردرمانی و فلج مغزی، ترجمه بهران شاهی، انتشارات دانشکده توانبخشی، 1364

همچنین در کتاب نحوه ارزیابی مراقبت و درمان کودک فلج مغزی- راهنمائی و مشاهده شناختی نوشته رژی بوهم  - ترجمه مهناز راغفر نشر طبیب  ۱۳۸۳ مطالبی در رابطه با بعضی مباحث مربوط به گفتاردرمانی وجود دارد که فکر می کنم مفید باشد.

ضمنا" مراجعه به لینک های زیر هم خالی از فایده نمی باشد. 

اختلال گفتاری کودکان مبتلا به CP آتتوئید

زندگي با فلج مغزي

من یک گفتاردرمانگرم

 برای همه همکاران گفتاردرمانگر آرزوی موفقیت دارم .

 در ادامه پست قبلی(سیستم وستیبولار) و قبل از بیان نمونه هائی از تحریکات وستیبولار باید به چند نکته اشاره کنم :

۱) بزرگسالان در تطابق یا مشکلات وستیبولار که متعاقب ضربه حادثه یا بیماری برای آنها پیش می آید با توجه به تجارب قبل از بیماری و استفاده از حس بینائی تا حدود زیادی می توانند مشکلات بالینی ناشی از آن را کاهش دهند ولی در شرایط حذف بینائی (مثل تاریکی)یا متفاوت بودن افق دیدشان از حالت معمول مثلا هنگامیکه بر روی یک بلندی یا بالکن ایستاده اند دیگر نمی توانند شرایط عادی را حفظ کنند و تعادلشان را از دست می دهند یا دچار سر گیجه حالات تهوع و استفراغ می شوند.

۲) در کودکان که بیشتر بحث ما در مورد آنهاست سیستم وستیبولار شان ممکن است کم فعالیت تر یا حساس تر از حد معمول باشد.(اکثرا" کم فعالیت تر) یا آنکه به دلیل ضعف های دیگری که در آنها وجود دارد مثل غیر طبیعی بودن تونیسیته عضلات ( به هر دلیل) یا ضعف در هماهنگی های حرکتی (مثل کودکانی که به آنها کلامزی اطلاق می شود.) یا حتی مشکلات تعادلی به دلیل مشکلات سیستم اعصاب مرکزی( بخصوص مخچه و ارتباطات عصبی مربوط به آن) نیاز به آن است که ما مبادرت به تقویت فعالیت سیستم وستیبولار آنها بنمائیم تا ضعف های پیش گفته را تا حدود زیادی جبران کنیم.

۳) در دادن تمرینات به کودکان نباید احتیاط را از دست داد سرعت  و شدت زیاد ممکن است موجب ایجاد علائمی مثل حالت تهوع و استفراغ  شود.     "حرکت دادن سریع سر " در شروع برنامه های درمانی حتی برای بزرگسالان اشتباه است. برای کودکان نیز فعالیت های حرکتی را بصورت آرام شروع کنید و با افزایش توانائی کودک سرعت و دامنه آن را بتدریج زیاد کنید.

۴) هرچند در افراد بزرگسال می شود از تمرینات پاسیو استفاده نمود مثلا" فرد روی صندلی بنشیند و ما سر او را گرفته کج کنیم و به یک طرف بچرخانیم" و بدینوسیله گیرنده های حسی درون نیمدایره ها و اوتریکول و ساکول را تحریک کنیم. اما در کودکان بهتر است حتی لازم است که طبق فلسفه کاردرمانی از فعالیت و وسایل مختلف برای اینکار استفاده کنیم.

 ادامه مطلب اینجاست.

برای همه ما  اولین نگرش به  گوش تداعی کننده حس شنوایی است اما در واقع  گوشها علاوه بر نقش اصلیشان که شنیدن صداهای محیطی است نقشی اساسی در تشخیص موقعیت سر وبدن واز این طریق کمک به ما برای حفظ تعادل دارند.

در واقع دستگاه گوش حتی در بینایی واضح به کمک رفلکس چشمی- دهلیزی نیز نقش ایفا می کند.

در این نوشته ما با نقش شنوایی گوش کاری نداریم اما در مورد مسئولیت آن برای حفظ تعادل توضیحاتی ارائه می نماییم....

ادامه مطلب اینجاست.

کودکانی که به دلایل مختلف در کسب زبان گفتاری ناموفق می مانند  نیازمند کمک ویژه ای در امر برقرای ارتباط با محیط خودشان هستند .

 موارد زیر راهنمایی است در جهت برقرای بهتر ارتباط با این کودکان :

v    نام اشیایی که در محیط هست را برای کودک بگوئید .

v    با تقلید صداها بازی های جالبی  انجام دهید

v  هر صدای را که کودک تقلید می کند به عنوان گفتار بپذیرید اما هرگز از صحبت بچگانه جلوی کودک استفاده نکنید  .

v  سعی کنید بفهمید کودک چه میخواهد بگوید به این ترتیب او مجبور نخواهد شد آنرا تکرار کند .  سعی کنید او را تشویق کنید از بهترین کلماتی که می تواند استفاده کند .

v    کودک را تشویق کنید در حین بازی صداهای مختلفی تولید کند .

v    صداهای درستی که کودک تولید می کند تقلید کنید و سایر صداها را نیز تقلید کنید .

v    برای کودک داستان بخوانید اگر احساس می کنید تحمل آنرا دارد روی کلمات  و اعمال مختلف تاکید کنید .

v    برای بازیهای گروهی اسباب بازیهای صدادار تهیه کنید .

v    بازی های گروهی را که مستلزم استفاده از کلمات و صداها است تشویق کنید .

v  کلمات وصداهایی که گفتن آن می تواند جالب باشد را مطرح کنید . با عکسهایی برای تماشا کردن یا گوش دادن به داستان ، صحبت کردن را لذت بخش کنید .

v    صحبت کردن ارادی کودک را تشویق کنید .

v  سعی کنید فکری را که کودک می خواهد بیان کند کشف کید با اینکه در گفته های او اشتباهات زیادی مکن است باشد .

v  موقعیتهای را جور کنید که کودک در انجام اعمال کوچکی به شما کمک کند و هر کاری را که می کند توضیح دهید .

v  کارهای را کودک به طور روزمره انجام می دهد در غالب کلمات ساده برایش توضیح دهید . از کلماتی که نقش مرکزی در فعالیتهای او دارند استفاده کنید .

v    اسباب بازیهای بادی تهیه کنید بازیهایی انجام دهد که مستلزم استفاده از اندام گویای باشد .

v    وقتی عملی را انجام می دهد آن را با کلمات ساده توضیح دهید .

v  وقتی کودک نزدیک شماست از هر فرصتی برای صحبت کردن استفاده کنید . فرصت دهید تا گفته های شما را تقلید کند .

v  گفته های کودک را بسط دهید یک قاعده کلی این است که کلماتی که خود کودک بکار می برد را نگه داشته و کلماتی که حذف شده را به آن بیافزائید . مثال

کودک می گوید  : نشسته دیوار

مادر می گوید : او روی دیوار نشسته

v    در انجام خواسته های کودک پیش دستی نکنید اجازه دهید کودک به گونه ای خواسته ی خود را ابراز کند .

v    ادای چهره باعث انگیزش کودک می شود .

v         برای کودک شعر و سرودهای کودکانه بخوانید و همراه با ترانه ها کف بزنید .

v    کاری کنید که در ساعت بیداری کودک در حوزه شنوایی چیزهای بیشتری بشنود .

کارهای که باید از آن اجتناب کرد :

v    تصحیح اشتباهات گفتاری کودک با گفتن نه و گفتن اینکه اشتباه کرده است .

v    صحبت در مورد اشکالات گفتاری کودک در حضور دیگران

v    بصورت کلامی یا حالات چهره نشان دادن اینکه گفته های کودک غلط است .

v  محروم کردن کودک از غذا ،اسباب بازی و چیزهایی دیگر یا مجازات کردن کودک برای گفتار غلطی که دارد برای اینکه او را وادار به صحبت کردن بکنید.

v  قرار دادن کودک در یک موقعیت گفتاری که در توانش نیست و ممکن است تلاش او را برای صحبت کردن با شکست مواجه سازد.

v    عصبانی شدن در مقابل گفتار غلط او .

v  اصرار به کودک که صحبت کند و بوجود آوردن این احساس در او که چون صحبت نمی کند کمتر مورد قبول شماست.

v    صحبت كردن بدون انجام كاري ( بدون عمل )

v    زیاد صحبت کردن – چون باعث می شود که کودک فرصتی برای صحبت کردن پیدا نکند .

v  زیاد سوال کردن – به این ترتیب شما چیزی در اختیار کودک نمی گذارید از پرسیدن این چیه ؟ آن چیه  ؟ کودک چیزی نمی آموزد .

v  استفاده از گفتار پیچیده – گفتار والدین باید کوتاه ، ساده ، عینی ( کلماتی استفاده شود که قابل دیدن باشد ) باشد .

v    بازیها را خیلی زود رها نکنید کودک باید  به بازی عادت کند .

               تهیه کننده:  جعفر قادری واحد   کارشناس گفتاردرمانی

 هر چند این خبر که از روزنامه همشهری گرفته ام  مربوط به ۲۰ روز پیش است(۲۰/۵/۱۳۸۴) ولی چون احتمالا برای بعضی از خانواده ها مفید و قابل پیگیری است همچنین برای ثبت در حافظه آن را در اینجا می آورم. البته امیدوارم در واقع  نیز تحقق یابد :

از برنامه های اساسی دیگری که در مرکز استفاده می گردد گفتاردرمانی می باشد که در حال حاضر مرکز افتخار دارد که آقای صمدی ازکارشناسان ارشد  برجسته و با تجربه گفتاردرمانی همدان که مدرس مباحث توانبخشی  در دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز هستند  برنامه ریزی و هدایت مربیان مرکز را در این زمینه بعهده دارند.